ПАТША ҮКІМЕТІНІҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ОТАРЛЫҚ САЯСАТЫНДА ДІН, ТІЛ ЖӘНЕ БІЛІМ ЖҮЙЕСІН ПАЙДАЛАНУЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ (XIX – XX ҒАС. БАСЫ)

Аңдатпа

Макалада Патша укіметінің Қазақстанда XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында жүргізген отарлық саясатында дін, тіл және білім жүйесіні пайдалануының ерекшеліктері қаралады. Ресей империясы өз аумағына қазақ жерлерін еңгізгеннен кейн сол жерлердің тұрғылықты халқына қарасты мәдени-рухани салада жүргізген саясатында қолданған әдіс-жолдары талданып көрсетіледі. Аталған саясаттың негізгі мақсаттары мен нәтижелері анықталып оның жергілікті қоғамға тигізген салдарлары жазылған. Жалпы оның бағыты жаңа жерлерде орыстандыруға байланысты болғаны алға тартылады. Осы бағыттағы отарлық әкімшіліктің жүзеге асырған шараларының өзегі орыс православиялық шіркеуінің миссионерлік әрекеттерінен тұрғаны дәлелденген.Сонымен бірге патша үкіметінің орыстандыру саясаты кешенді түрде жүзеге асырылғаны көрсетіледі. Мәдени-рухани саладағы мақсаттарына жету жолында Ресей империясы тіл мен білім жүйесін де пайдалануға тырысып баққаны анықталған. Бұл тұрғыда орыс патшалығының оздырылған шаралары Н.И. Ильминский жүйесі мен Н.П. Остроумовтың бағдарламалары арқылы сипатталған. Ресей әкімшілігінің қазақ жеріндегі аталған саясатының әр кезеңге байланысты даму ерекшеліктері қарастырылады. Сонымен бірге,патша үкіметінің кешенді түрде, ұзақ мерзімде Қазақстанның рухани саласында атқарған істерінің тиісті нәтиже бермегендігі және оның себептері көрсетілген.