ҚАЗАҚТЫҢ АҚБАС ТҰҚЫМЫ ТӨЛІНІҢ ЖӘНЕ ОНЫҢ ГЕРЕФОРД ТҰҚЫМЫМЕН БУДАНДАРЫНЫҢ САЛМАҚТЫҚ ӨСУІ

Аңдатпа

Зерттеу нәтижелері бойынша барлық жас кезеңдерінде будан малдар зерттелген көрсеткіштердің барлығы бойынша таза тұқымды жануарлардан басым болғаны анықталды. Сонымен қатар тәжірибедегі барлық топтар арасында II буын будандарының тірілей салмағы, абсолюттік өсімі, тәуліктік орташа салмақ қосуы және салыстырмалы өсу қарқыны ең жоғары деңгейде болды.

Атап айтқанда, қазақтың ақбас тұқымының таза тұқымды бұқашықтары бір жасында II және III топтағы будан бұқашықтардан тиісінше 14,5 кг-ға (4,4%, Р<0,001) және 9,6 кг-ға (2,9%, Р<0,01) төмен болды. Таза тұқымды қашарлар сәйкесінше 23,8 кг-ға (9,4%, Р<0,001) және 13,4 кг-ға (5,3%, Р<0,01), ал таза тұқымды піштірілген бұқашықтар 20,7 кг-ға (6,6%, Р<0,01) және 14,3 кг-ға (4,5%, Р<0,01) кем болды.

15 айлық жасында таза тұқымды бұқашықтар II және III топтағы будандардан тиісінше 21,4 кг-ға (5,1%, Р<0,001) және 10,9 кг-ға (2,6%, Р<0,01), қашарлар 26,8 кг-ға (8,6%, Р<0,01) және 15,3 кг-ға (4,9%, Р<0,01), ал піштірілген бұқашықтар 25,7 кг-ға (6,6%, Р<0,001) және 17,1 кг-ға (4,4%, Р<0,01) төмен болды.

18 айлық жасында бұл айырмашылықтар сәйкесінше бұқашықтарда 27,2 кг (5,5%, Р<0,001) және 14,1 кг (2,8%, Р<0,01), қашарларда 35,2 кг (9,9%, Р<0,01) және 19,8 кг (5,6%, Р<0,01), ал піштірілген бұқашықтарда 30,9 кг (6,7%, Р<0,001) және 20,7 кг (4,4%, Р<0,001) болды.

Алынған мәліметтер будандастыру әсерінің II топтағы будан жануарларда (½ герефорд × ½ қазақтың ақбас тұқымы) III топтағы құрдас будандарға (¾ қазақтың ақбас тұқымы × ¼ герефорд) қарағанда жоғары деңгейде байқалатынын көрсетті. Мұны II топ төлдерінің постнаталдық онтогенездің барлық кезеңдерінде тірілей салмағының жоғары болуы дәлелдейді.