АҚБӨКЕН МЕН ҚОЙ ҚАҢҚАСЫНЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ СИПАТТАМАСЫ

Аңдатпа

Ғылыми мақалада ақбөкендер мен қойлардың кейбір қаңқа сүйектерінің анатомиялық көрсеткіштері салыстырмалы түрде келтірілген.

Қазақстанда браконьерлермен күрес күшейтілді, ақбөкен мүйіздерінің заңсыз саудасына қарсы заңнама қатаңырақ болды, ақбөкендерді аулауға мораторий қолданылды, бұл халықты тез қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Ақбөкендердің көбеюіне бірқатар қолайлы жағдайлар ықпал етті (табиғи жайылымдардағы жақсы шөп, еркін қоныс аудару мүмкіндігі, қасқырлар санын реттеу және т.б.).

Қазақстан Республикасында қабылданған кешенді шаралар 2003 жылғы 21 мың баспен салыстырғанда 2025 жылы ақбөкендер санының 3,2 млн. адамға дейін ұлғаюына әкелді.  

Ақбөкендер егін жейді, жайылымдық және шабындық жерлерді таптайды, үй жануарларының су қоймаларына кіруін шектейді, бұл артық малды алып тастауға әкелді. Ет өңдеу кәсіпорындарында өңделгеннен кейін ауланған ақбөкендердің ұшалары тікелей халыққа сатылады, ал өнімнің бір бөлігі базарларға түседі. Ақбөкендердің ұшалары ауылшаруашылық жануарлары мен адамдар үшін де қауіпті жұқпалы және паразиттік аурулардың таралу көзі болып есептеледі.

Ақбөкеннің ұшаларын қой ұшаларынан айару үшін жануарлардың қаңқа сүйектерінің анатомиясының ерекшеліктерін білу сот және ветеринариялық-санитариялық сараптамада өте маңызды. Алайда, бұл мәселеге арналған жұмыстар жеткіліксіз. Ұсынылған фотосуреттерді автор жеке өзі алды және Орал популяциясындағы ақбөкендердің топографиялық және морфологиялық ерекшеліктерін көрсетді.