АҚБӨКЕНДЕРДІҢ ПОПУЛЯЦИЯСЫНА ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР

Аңдатпа

Мақала Батыс Қазақстандағы ақбөкендер санының шамадан тыс өсуіне байланысты факторларды зерттеуге арналған. Мақаланың материалдарында көпжылдық ретроспективті және жедел экологиялық-эпизоотологиялық мониторинг негізінде ақбөкендердің Орал популяциясының мекендейтін жерлеріндегі кейбір факторлар баяндалған.

Мақалада өз зерттеулеріне сүйене отырып, өткен жылдары да, қазіргі уақытта да аурулардың пайда болуы мен таралуына ықпал ететін әртүрлі қоздырғыштардың әсеріне байланысты биотикалық факторлардың рөлі талданады. Эпизоотологиялық, клиникалық, патологиялық-анатомиялық және зертханалық әдістерді пайдалана отырып, 2010-2011 жылдары Батыс Қазақстан облысында ақбөкендердің жаппай қырылу себептері анықталды. Биотикалық факторлардың әсерінен пайда болған бірқатар нозологиялық формалар мақала материалдарындағы суреттер форматында суреттелген. Мақала авторлары Орал ақбөкендерінің мекендейтін жерінде тіркелген абиотикалық факторлардың көріністерін сипаттайды. Осы қауіп факторларының Қазақстан аумағында да, одан тыс жерлерде де басқа жануарлар үшін ықпалының мысалдары келтіріледі. Биотикалық және абиотикалық факторлардан басқа, авторлар антропогендік факторлардың әсерін келтіреді. Мұндай тәуекелдердің себептері жерді пайдаланудың өзгеруіне байланысты ақбөкендердің мекендеу ортасының бұзылуы, фермерлік және жеке қосалқы шаруашылықтардағы ауыл шаруашылығы жануарлары санының бақылаусыз өсуі болып табылады, бұл ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілермен және мал иелерімен жем-шөп ресурстары мен суару көздері үшін жанжал тудырды.