АНАЛИТИЧЕСКИЙ ОБЗОР ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ И РИСКОВ ПРИМЕНЕНИЯ ГОЛОСОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

Данияр Джусупов; Улдай Доукариева; Нина Лысенко

doi:10.62724/202610303

АНАЛИТИКАЛЫҚ ШОЛУ: ДАУЫСТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МҮМКІНДІКТЕРІ МЕН ТӘУЕКЕЛДЕРІ

Авторлар

Джусупов Данияр Ермекұлы М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті Автор https://orcid.org/0009-0000-0028-0610
Доукариева Улдай Кабахановна Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті Автор https://orcid.org/0009-0004-3642-1576
Лысенко Нина Константиновна М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті Автор https://orcid.org/0009-0006-2797-0893

DOI:

https://doi.org/10.62724/202610303

Кілт сөздер:

Дауыс технологиялары; автоматты сөйлеуді тану (ASR); сөйлеуді синтездеу (TTS); оқытуды дараландыру; ауызша сөйлеуді дамыту; білім алуға қолжетімділік; педагогикалық тәуекелдер.

Аңдатпа

Мақалада білім беру үдерісінде дауыс технологияларын қолданудың педагогикалық мүмкіндіктері мен тәуекелдеріне жүйелі талдау жасалады. Авторлар автоматты сөйлеуді тану (ASR), сөйлеуді синтездеу (TTS), дауыс ассистенттері мен диалогтық жүйелерді оқытуды дараландыру, ауызша сөйлеуді дамыту, мотивацияны арттыру және білім берудің қолжетімділігін кеңейту, соның ішінде инклюзивті тәжірибелерді жүзеге асыру құралдары ретінде қолданудың негізгі бағыттарын қарастырады.

Зерттеудің практикалық маңызы алынған тұжырымдарды цифрлық білім беру бағдарламаларын жобалауда және педагогтарға арналған әдістемелік ұсынымдар әзірлеуде қолдану мүмкіндігінде жатыр. Ерекше назар технологиялық, әдістемелік және этикалық тәуекелдерге аударылады: сөйлеуді танудың шектеулі дәлдігі, құпиялылыққа қауіп төндіру, ойлау автономиясының төмендеуі және сөйлеу белсенділігінің қарапайымдануы. Авторлар педагогтарды даярлау және білім алушыларда цифрлық құралдарға сыни көзқарас қалыптастыру қажеттілігін атап көрсетеді.

Жұмыстың ғылыми жаңалығы дидактикалық, когнитивтік және этикалық талдау аспектілерін біріктіретін кешенді тәсілде жатыр. Ерекше назар көптілді білім беру және қашықтан оқыту жағдайында дауыс технологияларын қолдану перспективаларына аударылады.

Алдағы зерттеулер дауыс технологияларын педагогикада қолданудың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау критерийлерін әзірлеуге бағытталуы тиіс. XXI ғасыр құзыреттерін қалыптастыруға бағдарланған білім беру ортасына дауыс технологияларын қауіпсіз әрі тиімді интеграциялауды қамтамасыз ететін педагогикалық модельдерді әзірлеу қажеттігі туралы қорытынды жасалады.