ЖОҒАРЫ БІЛІМ БЕРУДЕГІ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІҢ АНТРОПОМОРФИЗАЦИЯСЫ: ҚАБЫЛДАУ ЖӘНЕ ЭТИКАЛЫҚ ҚАТЕРЛЕР
DOI:
https://doi.org/10.62724/202620303Кілт сөздер:
Білім берудегі жасанды интеллект, жасанды интеллекттің антропоморфизациясы, SEEK моделі, әуесқойлар парадоксы, сандық трансформация, IDAQ шкаласы, академиялық этика, когнитивтік өзгеріс.Аңдатпа
Мақалада жасанды интеллекттің (ЖИ) антропоморфизация құбылысы қазіргі заманғы жоғары білім беруді трансформациялаудағы негізгі фактор ретінде қарастырылады. Автор ЖИ агенттеріне адами қасиеттерді берудің психологиялық механизмдерін SEEK моделі призмасы арқылы талдайды. Мақалада 2026 жылдың ақпан айында Батыс Қазақстан педагогтері арасында (n = 72) IDAQ шкаласы мен авторлық сауалнамасын қолдана отырып жүргізілген эмпирикалық зерттеудің нәтижелері ұсынылған. Академиялық ортада антропоморфизацияның өте жоғары деңгейі анықталды: респонденттердің 50%-ға дейіні ЖИ-ге сана атрибуттарын жатқызуға бейім, ал 47,2%-ы оған эмоционалдық құзыреттілік жатқызады. «Әуесқойлар парадоксының» мәні ашылады, мұнда «анимацияланған» жасанды интеллектке жоғары қызығушылық пен сенім когнитивті функциялардың берілуіне және білім алушылар арасында академиялық құлдырау қаупіне әкеледі. Педагогтың рөлін «мағына сәулетшісі» мен «этикалық тексерушіге» ауыстыру қажеттілігі негізделеді. Зерттеу жасанды интеллекттің сыртқы құрал болудан қалғанын және білім беру қатынастарындағы ішкі субъектісіне айналғанын, жоғары білім беруде жаңа этикалық ережелерді әзірлеуді қажет ететінін растайды.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
