Н.А. БОРОДИН МЕН Б.Б. ҚАРАТАЕВ – 1905 – 1907 ЖЫЛДАРДАҒЫ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЛИБЕРАЛДЫ-РЕФОРМАТОРЛЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТЫҢ НЕГІЗІН ҚАЛАУШЫЛАР
DOI:
https://doi.org/10.62724/202610106Кілт сөздер:
Либералды реформизм, қазақ ұлттық зиялы қауымы, мәдени автономия, жергілікті өзін-өзі басқару, қоныс аудару саясаты, діни бостандық, ана тілінде оқыту.Аңдатпа
Мақалада Орал қаласында алғашқы қазақстандық либералды-реформаторлық ұйымдардың қалыптасу жағдайлары мен мән-жайлары қарастырылып, талданған, олардың пайда болуындағы Н.А. Бородин мен Б.Б. Қаратаевтың рөлі туралы болжамдар айтылып, негізделген. Қазақстандағы либералды-реформаторлық қозғалыстың пайда болуын бастаудағы әрқайсысының қатысу дәрежесін анықтау үшін жүйелік талдау және ретроспективті қайта құру әдістері қолданылады. Автор Қазақстанға ену арналарын және либералды-реформаторлық идеялардың қазақ ұлттық зиялы қауым өкілдерінің саяси санасына әсерін анықтауға басты назар аударады. Қазақ және қазақ либералды бағыттағы зиялы қауым өкілдері арасындағы ынтымақтастықтың ықтимал жолдары туралы болжамдар айтылған. Автор Қазақстандағы либералды-реформаторлық қозғалыстың пайда болуы мен қалыптасуының бастапқы кезеңін зерттеудің өзектілігі мен ғылыми маңыздылығын айқындап, сондай-ақ басым зерттеу назарын қажет ететін мәселелерді белгілеген. Қазақстандағы либералды реформизмнің пайда болуы мен қалыптасу тарихын зерттеу оның елдің қоғамдық-саяси дамуына кейінгі әсерін толығырақ түсінуге мүмкіндік береді. Автор Қазақстандағы либералды-реформаторлық қозғалыстың пайда болуы мен одан әрі дамуын жалпыресейлік қозғалыстар тарапынан келген және өз халқының мүдделерін түйсініп, білдіре білген қазақ ұлттық зиялы қауымының жетекші өкілдері қабылдаған идеялық және саяси серпіндердің өзара іс-қимылының нәтижесі ретінде қарастыруды ұсынады. Автор Б.Б. Қаратаевты дәл осындай тұлға ретінде танытады.