СИММЕНТАЛ ЕТ БАҒЫТЫНДАҒЫ АНАЛЫҚ МАЛ БАСЫНЫҢ ЖАСЫ МЕН ТІРІ САЛМАҒЫ КӨБЕЮ ЦИКЛІНІҢ ӘРТҮРЛІ КЕЗЕҢДЕРІ

Аңдатпа

Отандық сиыр етіне деген сұраныстың артуы жағдайында етті ірі қара шаруашылығының тиімділігін арттыру және ірі қара малдың тұқымдық ресурстарын жетілдіру ерекше өзектілікке ие. Зерттеудің мақсаты – симментал ет бағытындағы әртүрлі генотиптегі қашарлар мен алғашқы бұзаулаған сиырлардың репродуктивтік функциясының қалыптасу және іске асу ерекшеліктерін зерттеу, сондай-ақ олардың көбею циклінің негізгі кезеңдеріндегі тірі салмағын салыстырмалы бағалау болып табылады.

Зерттеулер Челябі облысының жағдайында жүргізілді. Ғылыми-шаруашылық тәжірибеде жануарлардың төрт тобы зерттелді: отандық селекциядағы симменталдар, герефордтар, сондай-ақ неміс және канадалық симменталдардың қан үлесі бар қашарлар. Жұмыста жыныстық функцияның байқалу жас ерекшеліктері, ұрықтандыру мен бұзаулау мерзімдері, сондай-ақ көбею циклінің әртүрлі кезеңдеріндегі жануарлардың тірі салмағының динамикасы талданды.

Зерттеу нәтижелері герефорд тұқымының қашарлары симментал тұқымдастарымен салыстырғанда жыныстық жетілу белгілерінің ертерек байқалуымен ерекшеленетінін көрсетті. Сонымен қатар, симментал генотипіндегі жануарлар, әсіресе импорттық симменталдардың қан үлесі барлары, репродуктивтік функцияның қалыптасуы мен іске асуы кезеңдерінде жоғары тірі салмақ көрсеткіштерімен сипатталды.

Ұрықтандыру кезінде және бұзаулау алдындағы кезеңде тірі салмақтың ең жоғары көрсеткіштері неміс және канадалық симменталдардың қан үлесі бар жануарларда байқалды. Атап айтқанда, неміс симменталдарының қан үлесі бар құрдас қашарлар осы кезеңде тірі салмағы бірдей болған таза тұқымды симментал және герефорд қашарларынан 33,7–33,2 кг-ға жоғары болды (Р<0,01).

Төлдегеннен кейінгі кезеңде тірі салмақтың қалпына келу қарқыны топтар арасында әртүрлі болды, бұл ретте герефорд тұқымының алғашқы бұзаулаған сиырлары тірі салмақты қалпына келтірудің жоғары қарқынымен ерекшеленді.

Алынған нәтижелер көбею циклінің негізгі кезеңдерінде жануарлардың жасы мен тірі салмағы бойынша топаралық айырмашылықтардың бар екенін көрсетеді. Бұл ет бағытындағы аналық мал басын тиімді пайдалану мен селекциялық-асылдандыру жұмыстарын жетілдіру үшін маңызды ғылыми-тәжірибелік мәнге ие.