МҰНАЙ ЖӘНЕ МҰНАЙ ӨНІМДЕРІН ЖОҒАРЫ СЫРТҚЫ ЖҮКТЕМЕ ЖАҒДАЙЫНДА САҚТАУҒА АРНАЛҒАН ТІК ЦИЛИНДРЛІК РЕЗЕРВУАРЛАР ШАТЫРЫНЫҢ КОНСТРУКЦИЯСЫН ЗЕРТТЕУ

Аңдатпа

Бұл зерттеуде жоғары сыртқы жүктемесі жағдайында мұнай мен мұнай өнімдерін сақтауға арналған тік цилиндрлік болат резервуарлардың шатыр конструкцияларын жетілдіру мәселесі жан-жақты қарастырылды. Мұндай резервуарлар энергетикалық және мұнай-газ салаларында кеңінен қолданылады, сондықтан олардың беріктігі мен сенімділігі өндірістік қауіпсіздік үшін ерекше маңызға ие. Қазіргі таңда резервуарларда көбінесе конустық және сфералық типтегі шатырлар пайдаланылады. Алайда, олардың әрқайсысының өзіндік артықшылықтарымен қатар шектеулері де бар. Конустық шатырлар дайындау мен орнату жағынан қарапайым болғанымен, үлкен диаметрлі резервуарларда қар массасының асимметриялы жиналуына және эксцентрлік жүктемелердің пайда болуына бейім келеді. Ал сфералық шатырлар жүктемені тиімді тарата алғанымен, олардың өндірістік дайындау күрделілігі мен металл шығыны салыстырмалы түрде жоғары.

Зерттеудің негізгі мақсаты — шатырдың көтергіш қабілетін арттырумен қатар, материалды үнемді пайдалану арқылы жалпы құрылымның сенімділігін қамтамасыз ету. Зерттеу барысында аэродинамикалық және статикалық жүктемелердің шатыр бетіне әсері есептеліп, қар мен жел жүктемесінің уақыт бойынша өзгеру сипаты зерттелді. Есептеулер нәтижесінде, әсіресе жоғары қар жүктемесі әсер еткен жағдайда, дәстүрлі конустық шатырларда кернеудің шоғырлануы байқалатыны анықталды. Бұл өз кезегінде конструкцияның қызмет ету мерзімін қысқартады және пластикалық деформациялардың туындау қаупін арттырады.

Алынған нәтижелер негізінде сфералық элементтермен күшейтілген гибридті шатыр конструкциясы ұсынылды. Мұндай құрылым жүктемені біркелкі таратып, қар массасының асимметриялы түсуінен туындайтын эксцентрлік әсерлерді азайтады. Сонымен қатар, сфералық күшейткіш элементтер шатырдың қатаңдығын арттырып, деформацияны шектейді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, гибридті шатырлар дәстүрлі конструкциялармен салыстырғанда қар жүктемесіне 25–30%-ға дейін жоғары тұрақтылық танытады.

Ұсынылған инженерлік шешім тек резервуарлардың беріктігі мен сенімділігін арттырумен шектелмей, олардың пайдалану мерзімін ұлғайтуға және техникалық қызмет көрсету жиілігін азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл тәсіл құрылыс материалдарын үнемдеп, жалпы экономикалық тиімділікті арттыруға жағдай жасайды. Осылайша, зерттеу нәтижелері мұнай және мұнай өнімдерін сақтау инфрақұрылымын жетілдірудің маңызды ғылыми және практикалық бағыты болып табылады.