КОМПЛЕКСТІ ТҰРАҚТАНДЫРУ ЖӘНЕ ТОПЫРАҚТЫ НЫҒАЙТУ
DOI:
https://doi.org/10.62724/202540703Кілт сөздер:
топырақ, тұрақтандыру, саздақ, сөндірілмеген әк, ұнтақталған шлақ, топырақты тығыздау.Аңдатпа
Топырақты тұрақтандыру және нығайту органикалық немесе минералды модификатор-қоспаларды, кешенді қоспаларды енгізу арқылы жүзеге асады және бұл процесс топыраққа термиялық немесе механикалық әсер етумен қатар жүруі мүмкін. Гидравликалық және пуццоландық қасиеттер көрсететін ұнтақталған металлургиялық шлактарды қолдану ерекше қызығушылық тудырады.
Зерттеудің мақсаты – зерттелетін үлгілерге механикалық әсер ету барысында сөндірілмеген әк пен ұнтақталған шлаққа негізделген кешенді минералды қоспаны енгізу арқылы модификацияланған топырақтың қасиеттерін зерттеу болды. Эксперимент математикалық жоспарлау әдістеріне және алынған нәтижелердің маңыздылығын коэффициенттер арқылы тексеріп, модельдердің барабарлығын бағалайтын статистикалық өңдеу тәсілдеріне негізделді. Алынған модельдер көп айнымалы функцияларды математикалық талдау әдістерін қолдану арқылы зерттелді. Вариацияланатын факторлар ретінде сөндірілмеген әктің шығыны, ұнтақталған шлақтың шығыны, ұнтақталған шлақтың меншікті беті, сондай-ақ тығыздау қысымы қабылданды.
Жауап функциялары ретінде модификацияланған топырақтың қалыпты жағдайларда 28 тәуліктік қату жасындағы беріктігі және оның орташа тығыздығы алынды.
Зерттеулер көрсеткендей, сөндірілмеген әк пен ұнтақталған шлақты енгізу, әсіресе қатудың ерте кезеңдерінде механикалық әсер ету жағдайында, топырақтың пайдалану сипаттамаларын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік береді.
Ұнтақталған домна гранулданған шлақтың оңтайлы шығыны мен оның меншікті бетінің мәндері анықталды: 363±18 кг/м³ және 383±10 м²/кг сәйкесінше.
Сөндірілмеген әктің шығыны мен тығыздау қысымына байланысты топырақтың беріктігі мен тығыздығының оңтайландырылған тәуелділіктері алынды, олардың графикалық интерпретациясы жасалды және компьютерлік есептік бағдарлама үшін алгоритм әзірленді.