БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫНЫҢ САНАҒЫН ЖҮРГІЗУ ТАРИХЫ

Аңдатпа

Бұл мақалада Батыс Қазақстан халқы санағының тарихына жан-жақты талдау ұсынылған – алғашқы империялық статистикалық байқаулардан бастап тәуелсіздік кезеңіндегі қазіргі заманғы ұлттық санақтарға дейін. Санақ ісінің қалыптасу және институционалдық даму процестері, есепке алу әдістемелерінің эволюциясы, әртүрлі тарихи кезеңдерде ұйымдық тәсілдер мен халықты қамту дәрежесінің өзгеруі қаралады. Саяси, әлеуметтік-экономикалық, көші-қон және мәдени факторлардың халық санына, этникалық құрылымға, кеңістікте орналасуға және өңірдің урбандалу деңгейіне әсеріне ерекше назар аударылды. Империялық, кеңестік және посткеңестік кезеңдердің негізгі демографиялық өзгерістері, соғыстардың, реформалардың, ұжымдастырудың, депортациялаудың және әлеуметтік-экономикалық трансформациялардың салдарлары талданады. Көшпелi халықты есепке алудағы кемшiлiктердi қоса алғанда, әртүрлi кезеңдердiң деректерiн салыстырудың әдiснамалық проблемалары жеке қаралады. Жергiлiктi және жалпыға бiрдей санақ материалдарын салыстырмалы талдау негiзiнде Батыс Қазақстанның демографиялық құрылымын трансформациялаудың ұзақ мерзiмдi үрдiстерi анықталды. Алынған нәтижелер өңір халқының қалыптасуының тарихи негіздерін және оның демографиялық дамуының қазіргі бағыттарын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.