ТЕМIР ЖОЛ ЦИСТЕРНАЛАРЫНА МҰНАЙ ҚҰЮ КЕЗIНДЕ БУЛАНУДАН БОЛАТЫН ШЫҒЫНДАРДЫ АЗАЙТУ

Аңдатпа

Мақалада теміржол цистерналарына мұнай құю кезінде мұнайдың булануынан болатын шығындар мен атмосфераға көмірсутек буларының шығарылуымен байланысты өзекті экологиялық және өндірістік-технологиялық мәселе қарастырылған. Мұнай құю операциялары барысында цистернаның ішкі көлемінен бу-газ қоспасының ығыстырылуына байланысты мұнайдың булану шығындары айтарлықтай болатыны көрсетілген. Негізгі назар құю құрылғыларының герметизациясының жетілмегендігіне, атап айтқанда, герметизациялаушы қақпақтардың теміржол цистерналарының мойнына тығыз жанаспауына аударылған, бұл мұнай буларының атмосфераға қарқынды әрі бақылаусыз шығарылуына әкеледі.

Көмірсутек буларының шығарылуы мұнай тасымалдаушы кәсіпорындардың экономикалық көрсеткіштеріне қайтарымсыз шикізат шығындары арқылы теріс әсер ететіні, сондай-ақ құю эстакадалары орналасқан аумақтардағы санитарлық-экологиялық жағдайды нашарлататыны анықталған. Өнеркәсіптік нысандардың тұрғын аймақтарға жақын орналасуы жағдайында бұл мәселе ерекше әлеуметтік маңызға ие, себебі шығарындылар тұрақты өткір иіспен, атмосфералық ауаның сапасының төмендеуімен және халықтың шағымдарының көбеюімен қатар жүреді.

Мақалада құю құрылғыларының герметизациясының жеткіліксіз болу себептері, оның ішінде тығыздағыш элементтердің тозуы, конструктивтік кемшіліктер және пайдалану талаптарының бұзылуы талданған. Теміржол цистерналарына мұнай құю кезінде буланудан болатын шығындарды есептеу әдістемесі ұсынылып, ықтимал экономикалық және экологиялық залалдың сандық бағасы жүргізілген. Есептік деректер негізінде жетілдірілген герметизациялаушы қақпақтар мен көмірсутек буларын ұстау жүйелерін енгізу мұнайдың булану шығындарын 85–90 % дейін төмендетуге мүмкіндік беретіні көрсетілген.